Fokuslav tutquçı ne içün er vaqıt yardım etmey
Okulyar keskin yıldıznı köstere, amma kamera qoyulğandan soñ büyük yarıq lekesi qala. Fokuslav tutquçı endi soñuna yetken. Bu, kamera ya da teleskop bozulğan demekmi?
Keskin resim içün kerekli optik düzlemlerni fizikiy olaraq birleştirmek kerek. Öz obyektivi olmağan kamera sensornı teleskop resim şekillendirgen yerge qoymalı. Okulyarnıñ vazifesi başqadır: demetlerni közge uyğunlaştırmaq. Mehanik yürüş parçalarnı kerekli yerge qoymağa imkân bermese, tutquçnı çevirmek özü yardım etmez. Celestron: fokus düzlemine yetüv.
Yarıqnı evel sade linzada, soñ okulyar ve kamerada izleyik. Aşağıdaki sayılar ve şemalar oquv içündir: olar mesafelerni teşkerüvni añlata, fizikiy sınalğan parçalar taqımını tasvir etmey.
Bir uçtan kelgen şavleler beraber toplanmalı
Toplayıcı linza ögünde bir oq tasavur et. Onıñ ucı linzanıñ çeşit yerlerine yarıq yollay. Keskin resim içün bu çeşit şavleler linzadan soñ bir uyğun noqta yanında qoşulmalı. Predmetniñ başqa noqtası resimniñ başqa noqtasını bere. Böylece bütün manzara şekillene, bütün tafsilâtlar içün tek umumiy fokus degil.
Kerçek resimni ekran ya da sensor ile tutmaq mümkün: yarıq kerçekten onıñ yerinden keçe. Şemada predmet linzadan fokus mesafesinden daa uzaqtadır. Resim kiçik ve terstir: uçtan kelgen şavleler oqtan aşağığa kele. OpenStax: linza resmini qurmaq.
Oquv ince linzası: f = 100 mm, u = 300 mm, v = 150 mm, m = −0,5. Boylama mesafeler aynı miqyasta; köndelen ölçüler büyütilgen. Linza egri sızığı — belgi, yüz retsepti degil. Difraktsiya ve aberratsiyalar kösterilmegen.
Üç sızıq bütün demetniñ qolay nümüneleridir. Birincisi oqqa paralel kele ve linzadan soñ arqa fokustan keçe; ekincisi ince linzanıñ merkezinden eñimini deñiştirmeden keçe; üçüncisi ög fokustan keçip oqqa paralel çıqa. Yarıq oqları er yerde predmetten resimge yöneltilgen. Bu paraqsial yaqınlaştırmadır, camnıñ eki kerçek egri yüzünden tam şavle keçirüv esabı degil.
Terslik özü fokuslav nuqsanı degil. Kamera kadrını çevirmek mümkün; köz ile baqqanda yonelişni bütün optik unsurlar belgiley. Aynalı terslengen resimni yalıñız çevirmek ile tüzetmek olmaz.
Uzaq predmet ve yaqın nişan çeşit yerler talap ete
Pek uzaq noqtadan kiçik aperturağa deyerli paralel demet kele; yaqın noqtadan ise belli derecede tarqalğan demet. Şunıñ içün yıldızğa fokuslanğan kamera sensor yerini deñiştirmeden yaqın predmetni keskin köstermey bile.
Uzaq menba içün resim arqa fokus yanında yata. Kökniñ qonşı yonelişleri fokus düzleminiñ qonşı noqtalarına uyğun kele. Kerçek keñ meydanlı sistemada eñ yahşı yüz egri ola bile; «düzlem» oq yanında yaqınlaştırma ya da mahsus tüzetüv neticesidir.
Predmet büyük mesafeden toplayıcı linzağa yaqınlaşqanda onıñ kerçek resmi linzadan daa uzaqqa kete. Şartlı fokus 1000 mm ve predmet 20 m uzaqta olsa, taqriben 1052,63 mm çıqa: soñsuzlıq içün yerden 52,63 mm uzaqraq. Bu deñişme bütün fokuslav yürüşinden büyük ola bile, atta alet yıldızlar ile normal çalışsa da.
Dallanma · İnce linzaİhtiyariy · keçip ketmek mümkün
İşaretli mesafeler: 1/f = 1/u + 1/v
Bir qaide seçeyik: yarıq soldan sağğa kete; linza ögündeki kerçek predmet u > 0; toplayıcı linza f > 0; ondan soñki kerçek resim v > 0, ögündeki hayaliy resim ise v < 0. O zaman
(1)/(f) = (1)/(u) + (1)/(v), m = − (v)/(u).
u,v,f — aynı birlikte mesafeler, m — ölçüsiz sızıqlı büyütüv. Onıñ işareti oqnıñ yonelişini tasvir ete. Şema içün f = 100 mm ve u = 300 mm:
v = (fu)/(u − f) = 150 mm, m = − 0,5.
Birlik teşkerüvi: mm²/mm mm bere. u→∞ olsa, v→f. Amma aynı f = 100 mm yanında u = 50 mm olsa, v = − 100 mm ve m = + 2 çıqa: linzadan soñ şavleler tarqala, olarnıñ arqağa uzatmaları ise linza ögünde büyük ve tüz hayaliy resimni belgiley. Onı optikasız ekranğa tutmaq olmaz; köz ya da kameranıñ qoşma optikası bu demetlerden kerçek resim yapa bile. Evident: kerçek/hayaliy resim ve baş düzlemler.
Ög fokusqa yaqın nişan içün u − f mahreci kiçik, şunıñ içün resimge büyük mesafe kerek. u = f olsa, çıqış paralel ve soñlu v yoq. Model avada ince linza, kiçik köşeler ve oqqa yaqınlıq faraz ete; aberratsiya, difraktsiya ya da mürekkep obyektivniñ bütün meydanını esaplamay.
Fokus mesafesini qaydan ölçemeli
Oquv ince linzasında bütün sındırıluv şartlı olaraq onıñ ortasına toplana. Kerçek obyektiv qalın ve bir qaç unsurlıdır; aynalı sistemanıñ yolu qatlanğan ola. Şunıñ içün «fokus 1000 mm» yazısı boru tam bir metr uzun olmalı demek degil.
Oq yanında mürekkep sistemanı tasvir etmek içün baş düzlemler, yani teñ degerli optik tayanç düzlemleri kirsetile. Fokus ve uyğun predmet/resim mesafeleri olardan sayıla. Olar camnıñ ög kenarı, yuvanıñ çeti ya da qılıftaki irişilir belgi ile bir yerde olmaq zorunda degil. Arqa oturuş yüzünden sensorğa mehanik mesafe — belli aletniñ sızması bergen başqa büyüklüktir.
Demek, evel imalâtçı ölçüni qaysı yüzden bergenini añlamaq kerek. Aksi alda doğru sayı yanlış yerden ölçenip kameranı yanlış yerge qoyar. Bizim ince linza şemamızda baş düzlemler birleştirilgen; onı tüzetüvsiz çoq linzalı obyektivniñ cıyuv sızması olaraq qullanmaq olmaz.
Sensor düzlemni tuta, okulyar onıñ ile çalışa
Doğrudan fokusta çekimde öz obyektivsiz kamera yarıqsezici sensornı teleskop kerçek resim şekillendirgen yerge qoya. Bunıñ içün okulyar kerek degil. Sensor kerekli düzlemniñ ögünde ya da arqasında qalsa, bir yıldız şavleleri büyükrek bölgeni qaplap fokuslanmağan leke bere.
Köz ile közetüv başqadır. Kösterilgen musbet okulyarlı şemada o ara resimden soñ turıp büyüteç kibi çalışa. Obyektivniñ arqa fokus düzlemi okulyarnıñ ög fokus düzlemi ile bir yerde olsa, er noqtadan yarıq ayrı deyerli paralel demet bolup çıqa. Köz onı uzaq manzarağa ayarlanıp köre bile; közniñ öz optikası tor qatta kerçek resim şekillendire. OpenStax: okulyar ve paralel çıqış.
Öz obyektivsiz kamera: sensor F-te
Okulyar ve köz: paralel çıqış demetleri
Obyektiv solda kadrdan tıştadır. Teñ degerli ince unsurlar: fₒ = 1000 mm, fₑ = 25 mm; okulyar x = 1025 mm-de. Bir menba yonelişi, paraqsial model. Qaracıq sızığı girişniñ resmidir, yıldız resminiñ daa bir düzlemi degil; köz şartlı kösterilgen. Köndelen miqyas büyütilgen.
Şunıñ içün «okulyar arqasındaki köz» yerini optikasız sensorğa doğrudan bermek olmaz. Öz obyektivi ile okulyardan çekken telefon başqa, afokal şemağa köre çalışa: telefonnıñ obyektivi soñki fokuslayıcı optikanıñ vazifesini ala. Doğrudan fokus, okulyardan çekim ve okulyar proektsiyası çeşit mesafeler talap ete; tek oturtma adapter olarnı bir türlü yapmay.
Közni qayda tutmalı ve ne qadar kök körünir
Okulyar arqasında közni yandan ya da oq boyunca yerinden oynatsañ, meydannıñ bir qısmı qarara ya da yoq ola bile. Sebep er vaqıt yıldız fokusı degil. Okulyar giriş aperturasınıñ resmini de yapa — bu çıqış qaracığıdır. Meydandan demetlerni almaq içün köz qaracığını kerekli yerge yaqın qoymalı.
Çıqış qaracığınıñ uzaqlığı, ya da eye relief — okulyarnıñ soñki linzasınıñ tış yüzünden bu yerge mesafedir. Bu okulyar fokus mesafesi de, ara resimge mesafe de degil. Kerçek çoq linzalı okulyar onı öz qurulışınen belgiley. Nikon: eye relief.
Çıqış demetiniñ diametri de mühimdir: o közniñ kerçek qaracığından büyük olsa, yarıqnıñ bir qısmı içeri kirmez. Er oquyıcı ve yarıqlıq şartı içün tek universal ölçü yoq. Kerçek körüv meydanı — kökniñ köşe bölgesi; okulyarnıñ körüngen meydanı — közetüv penceresiniñ ne qadar keñ körüngenidir. Bular aynı büyüklükler degil. Nikon: qaracıq ve meydannıñ eki tarifi.
Kamerada meydannı sensor ölçüleri ve resim miqyası da belgiley; kenarlarda ise uyğun optika ve yuvalarnıñ demetni sıñırlavı tesir ete. Merkezde keskin yıldız bütün büyük sensorda keskinlik ve yarıqlıqnı temin etmey.
Dallanma · Büyütüv ve qaracıqİhtiyariy · keçip ketmek mümkün
Okulyarda 25 mm ve barrelde 1,25 düym — çeşit sayılar
Kösterilgen soñsuzlıqqa ayarda eki teñ degerli ince unsur içün köşe büyütüvi
M = − (f_(o))/(f_(e)).
f_(o) — obyektivniñ, f_(e) — okulyarnıñ fokus mesafesi, aynı birlikte. Menfi işaret bu tüz şemada yonelişlerniñ tersligini bildire; qoşulğan diagonal ya da prizmalarnı esapqa almay. f_(o) = 1000 mm ve f_(e) = 25 mm olsa, M = − 40. Bu köşe büyütüvi, yaqın oqnıñ sızıqlı m büyütüvi degil.
D = 100 mm apertura içün fokus nisbeti N_(f) = f_(o)/D = 10, yani f/10. Bu uzaq predmet içün geometrik nisbet, belli SNR vaadesi degil. Edmund Optics: f-sayısınıñ tarifi. Sade afokal modelde çıqış qaracığınıñ diametri
p = (D)/(∣M∣) = (f_(e))/(N_(f)) = 2,5 mm.
f_(e) eki qat azalsa, büyütüvniñ moduli eki qat artar, qaracıq diametri ise eki qat azalar. Bu obyektivniñ ayırma qabiliyetini eki qat arttırmaz. Okulyarnıñ fizikiy oturuş diametri bu formulâlarğa kirmey.
Diagonal, oturuş ve sensorğa mesafe
Fokuslav mehanizmi okulyar ya da kameranı tutıp olarnı oq boyunca qımıldatma imkânı bere. Yalıñız yürüş uzunlığı degil, qıyışlıq, boşluq, ağırlıq tutuv ve yeriniñ tekrarlanabilüvi de mühim. Başqa qurulışlarda baş aynanı qımıldatıp fokuslaylar; soñraki esap sabit optika ve qımıldağan arqa qısım içündir.
Diagonal közeticige qolay yer içün yarıq yolunı çevire ve obyektiv ile okulyar arasında yol qoşa. Aynalı ya da adiy prizmalı diagonal ve resimni tüzletken prizma — çeşit optik sistemalardır. Bazı qurulışlarda resim aynalı ters qala; yoneliş borunıñ çevrilüvi ve köz yerine de bağlı. Yalıñız kadrnıñ «yuqarısı» predmetniñ yuqarısına uyğun kelgenine köre ayarlavnı qıymetlendirmek olmaz. Celestron: diagonal ile yoneliş.
1,25″ ve 2″ yazıları adetince kirsetilgen barrelniñ nominal diametrini — 31,75 ve 50,8 mm-ni tasvir ete, fokusını degil. 25 mm okulyarnıñ oturuşı 1,25″ ola bile. Adapter ölçü ve birikme türüne uyğun olmalı; aynı tış diametr daa aynı rezba, uzunlıq ve optik düzlem yeri demek degil. Celestron: oturuş diametrleri.
Kameranıñ sensorı qılıf içinde gizlidir. Mesafe sensor yüzüne qadar esaplanmalı, ög pencere ya da tış qapaqqa degil. Reduktor ya da meydan tüzletici içün daa ayrı, imalâtçı bergen tayanç yüzden sensorğa mesafe bar. Fokuslav mehanizmini ayarlamaq merkezni keskin yapıp, korrektor mesafesini yanlış qaldıra bile; bu kenarlarnı boza. «55 mm» bütün sistemalar içün universal degil. Celestron: reduktornıñ iş mesafesi ve uyğunlığı.
Fokuslamağa urunmadan evel yetüvni teşkermek mümkün
Diagonalsız ve korrektorsız şartlı sistemanı alayıq. Esap, fokuslav mehanizmi tam içeri kirgende, sabit arqa tayanç yüzünden başlana. Uzaq predmetniñ resmi bu tayançtan 60 mm arqadadır. Mehanizm 30 mm tışqa çıqa bile. Onıñ qımıldağan oturuşı ile sensor arasında adapterler ve kameranıñ öz içki mesafesi bar.
Sabit tayanç yüzünden sensor yeri, mm
- Al A
- Sensorğa L, mm: 37,5; Kerekli t, mm: 22,5. Fokusqa yetile
- Al B
- Sensorğa L, mm: 77,5; Kerekli t, mm: -17,5. Yürüşten tışta
- Al C
- Sensorğa L, mm: 20; Kerekli t, mm: 40. Yürüşten tışta
- Al D
- Sensorğa L, mm: 35; Kerekli t, mm: 25. Fokusqa yetile
Diagonalsız ve korrektorsız şartlı sabit optika: zF = 60 mm, t = 0…30 mm, zsensor = t + L. L adapterlerni ve kamera oturuşından sensorğa mesafeni içine ala. Bu aralıq teşkerüvidir, komplekt hususiyeti degil. Üzük B/C-ge yetilmez; bütün A/D-ge yetile.
A alında sensor kerekli yerden keçe bile — fokusqa yetile. B-de sensor eñ içki alında bile endi pek uzaqtadır; qoşma uzatıcı vaziyetni fenalaştırır. C-de ise sensor tışqa yetmey; uyğun uzatıcı D-deki kibi irişilir aralıqnı taşıy. Dört alda da oturuş diametri doğru ola bile, amma boylama mesele qalır.
Dallanma · Mesafeler esabıİhtiyariy · keçip ketmek mümkün
Uzatıcı aqqında tahmin yerine bir teñleme
Kerekli düzlem yerini z_(F), fokuslav mehanizminiñ çıqışını t, onıñ qımıldağan oturuşından sensorğa uzunlıqnı L dep belgileyik. Bütün koordinatlar aynı sabit yüzden; musbet yoneliş — teleskoptan arqağa doğrudır:
z_(sensor) = t + L, t_(req) = z_(F) − L.
z_(F) = 60 mm, 0 ≤ t ≤ 30 mm ve L = 37,5 mm olsa, t = 22,5 mm kerek — yürüş içinde. 40 mm qoşayıq: yañı L = 77,5 mm mehanizmde olmağan t = − 17,5 mm talap ete. Amma L = 20 mm qısqa taqım içün 40 mm çıqış kerek; 15 mm qoşmaq L = 35 mm ve irişilir t = 25 mm bere.
Teşkerüv: fokus düzlemi [L,L + 30] aralığına kirmeli. Bütün qoşulğan büyüklükler mm ile. Bu tüz mehanik yolnıñ sade geometriyasıdır; cam, diagonalnıñ qatlanğan yolu, qımıldağan ayna ve korrektor içün olarnıñ optik malümatı kerek. Parçanıñ fizikiy uzunlığını avtomatik olaraq onıñ optik tesirine teñlemek olmaz.
Evel düzlemler, soñ ince ayarlav
Fokus olmasa, suallerni ayır. Predmet seçilgen ayar içün yeterince uzaqmı? Sensor düzlemi doğru belgilengenmi? Daa qaysı yonelişte qımıldamaq kerek ve yürüş qaldımı? Korrektor mesafesi saqlanğanmı? Köz keskin körip, qımıldağanda meydan qararsa, çıqış qaracığı ve eye relief-ni de teşkereler. Merkez keskin, amma kenarlar degil olsa, tek tutquç bütün meydan geometriyasını tüzetmey bile.
Okulyar közge şekillengen resimni körmege yardım ete, kamera ise onı belli yerde qayd ete. Olar aynı teşikniñ bir-biriniñ yerini tutqan qapaqları degil. Ortaq printsipke «Teleskop nasıl çalışa?» maqalesinde qaytmaq mümkün. Soñ kurs materiallar ve optik doğrulıqnı, ondan soñ Galiley ve Kepler şemalarını ayrıca baqa: o yerde er okulyar kerçek ara resimden soñ turmağanı körünir.