Orbitadaki teleskop öz evine baqa bile

Yoldaş tasvirinde tarlalar, yalı ve yañı yol körüne. Yoldaş sadece adiy kameranı pek yüksekke köterip, dügmege bastı dep tüşünmek qolay. Amma ösümlik vaziyetini, suv anbarınıñ meydanını ya da şehirniñ qızmasını teñeştirmek içün tasvir daa qıyın suallerge cevap bermeli: ölçev tam qayda yapıldı, spektrniñ qaysı qısmı yazıldı, parlaqlıq şkalası ne qadar sabit edi ve yer yüzü ile detektor arasında ne oldı?

Yerni közettirici teleskop Yerniñ şavlelenüvini cıya; orbital platforma, detektorlar ve kalibratsiya bunı mekân ve spektr ceetinden belgili malümatqa çevirir. Onı astronomik teleskoptan ayırğan baş şey vazifesidir: yaqın, keñ ve areket etken nişan, kerekli közettev şeriti ve ayrı zamanlardaki ölçevlerni işançlı teñeştirme imkânı. Fezada bulunmaq öz-özünden baquv yonelişini belgilemey.

Landsat 8, onıñ Operational Land Imager, OLI, ve ayrı issılıq aleti TIRS-ni baqıp çıqarmız. Faydalı öñbilgiler — apertura, signal ve ayırma qabiliyeti ile fokus ve kamera. Körünip turğan matematik dallarnı keçip ketmek mümkün: esas anlatış ışıqtan haritağa qadar bütün yolnı saqlay. USGS: Landsat 8 ve onıñ eki aleti.

Ölçevni tekrarlamaq imkânı tarihni deñiştirdi

Aviatsiya fotoğrafları zaten yuqarıdan baqmağa imkân bere edi. Feza apparatı büyük meydanlarnı ve bir programma boyunca tekrarlanğan keçişlerni qoştı. 1 aprel 1960 senesi uçurılğan TIROS-1, ava sistemlerini yoldaştan televizion közettevni kösterdi. 23 iyül 1972 senesi ERTS-1, soñra Landsat 1 uçurıldı; onıñ mahsus vazifesi Yer qurulığını tertipli araştırmaq edi. Bular ayrı meralelerdir: Landsatnı Yerni fezadan ilk körgen apparat dep atamaq doğru degil. NASA: uzaqtan ölçevniñ tarihiy meraleleri, Landsat 1.

Landsat 1-de RBV televizion sistemi ve MSS çoqspektrli skaner bar edi. Mühim netice yalnız güzel suret degil, birkaç kanalda tekrarlanıp teñeştirilgen raqamlı ölçevler edi. Orman meydanınıñ ya da yalınıñ deñişmesini añlamaq içün uzun közettev sırası kerek; tek bir tafsilâtlı fotoğraf onıñ yerini tutmay.

Noyabr 2000 senesinde EO-1-deki ALI, kelecek Landsat sistemleri içün uzun detektor satırlarınıñ arhitekturasını kösterdi. Landsat 8 11 fevral 2013 senesi uçurıldı. Onıñ OLI-si evelki spektral ve mekân ölçevlerine uyğunlıqnı saqlap, şeritni cıyu usulını deñiştirdi. Mühendisler yalnız aletni degil, ölçev arhiviniñ devamını da layihalay edi. OLI-niñ birlemci tarifi: tarih ve talepler, §1.

Nadir, atmosfer kenarı ve yıldız — üç ayrı yoneliş

Nadir apparattan aşağı, taqriben Yerniñ merkezine baqa. Yoldaş altındaki yer yüzüni böyle közettireler. Yerniñ kenarı boyunca, limb, baquvı uzun atmosfer qatlamından keçe; bu, gaz ve aerozollarnıñ yükseklik profillerini çıqarmaq içün faydalıdır. Meselâ, OMPS-niñ atmosfer kenarını közettirici ayrı geometrisi bar. Yer orbitasındaki astronomik teleskop ise parlaqlı Yerden uzaq, kökke baqa bile. NOAA: OMPS-de nadir ve atmosfer kenarı.

Orbita ve baquv yonelişi ayrı hususiyetlerdirÖz geometrik misalımız: yer yüzü radiusı R=1, şartlı qatlam radiusı 1.04, apparatnıñ merkezden uzaqlığı 1.6. Bu Landsat orbitasınıñ ölçekli resmi de, atmosfer sıqlığı modeli de degil. Oqlar fotonlarnıñ areketini degil, baquv yonelişlerini köstere; bunlar bir aletniñ üç aynı zamanlı kanalı degil, alternativ nişanlardır. Nadir merkezge baqa, limb baquvı şartlı qatlamğa teğip, qattı yüzni kesmey, feza baquvı tışqa yonelgen.ApparatFezaNadirAtmosfer kenarıYer yüzüŞartlı qatlamBaquv yonelişleri · R=1 · r=1.04 · s=1.6
Orbita ve baquv yonelişi ayrı hususiyetlerdir. Öz geometrik misalımız: yer yüzü radiusı R=1, şartlı qatlam radiusı 1.04, apparatnıñ merkezden uzaqlığı 1.6. Bu Landsat orbitasınıñ ölçekli resmi de, atmosfer sıqlığı modeli de degil. Oqlar fotonlarnıñ areketini degil, baquv yonelişlerini köstere; bunlar bir aletniñ üç aynı zamanlı kanalı degil, alternativ nişanlardır. Nadir merkezge baqa, limb baquvı şartlı qatlamğa teğip, qattı yüzni kesmey, feza baquvı tışqa yonelgen. Menba ve sıñırlar.

Landsat 8 taqriben 705 km yükseklikte, qutublarğa yaqın Küneş-sinhron orbitada çalışa. Böyle saylav keçişlerniñ yerli Küneş vaqtını bir-birine yaqın saqlay; aydınlatmanı teñeştirmek qolaylaşa, amma kölge ve Küneş köşesiniñ mevsimiy deñişmeleri qala. Apparat bir tarla üstünde asılı turmay: bir aylanuv taqriben 99 daqqa, yerdeki izni tekrarlav devri ise 16 kün süre. Yer orbita altında aylana. USGS: orbita ve tekrarlav devri, NASA: Küneş sinhronlığınıñ manası.

Adette OLI Yerge baqa, amma kalibratsiya içün platforma onı Küneş aydınlatqan diffuzorğa, Ayğa ya da mahsus semaviy nişanğa çevirip ola. Yerleşüv, yoneliş ve maqsat — ayrı hususiyetlerdir. Yerdeki baquv borusı da Yer obyektlerini közettire, amma onıñ orbital izi ve uzun yıllıq global ölçev programması yoq.

Yerniñ spektrinde qaytqan Küneş ışığı ve öz issılıq şavlesi bar

OLI-niñ körünir ve yaqın infraqırmızı kanalları esasen yer yüzü ve atmosfer qaytarğan Küneş ışığını ölçe. Şunıñ içün aydınlatma, nişannıñ qaytaruv hususiyetleri, pus, aerozollar ve bulutlar signalğa tesir ete. İnfraqırmızı saasında yalnız «issılıq» sözi yeterli degil: ösümlikni araştırmaqta qullanılğan yaqın infraqırmızını Yer yüzüniñ issılıq infraqırmızısınen qarıştırmaq olmaz.

TIRS uzun dalğalı issılıq şavlelenüvini başqa eki kanalda ölçe. Yer yüzüniñ temperaturası ve şavle çıqaruv qabiliyeti başqa rol oynay, aletniñ öz şavlesi de fonğa qoşula. OLI ve TIRS beraber uça, amma olar on bir renkli dügmeli bir kamera degil. USGS: OLI ve TIRS spektral kanalları, NASA: qaytqan ve çıqarılğan infraqırmızı.

Yerni közettirici er yoldaş optik degil. SAR-radar öz mikrodalğa signalını yollay ve saçılıp qaytqan qısmını qabul ete. Bu öz antennası ve tasvirni qayta quruv usulı olğan aktiv radar ölçevidir; OLI aynalarınıñ bulut içinden baquvı degil. ESA: SAR printsipi.

OLI-de ışıq dört aynadan keçip, elektrik signalına çevirile

Yerniñ şavlesi Yer baquv blendasından kire. Onıñ divarları ve diafragmaları istenilmegen yonelişlerni keser. Adiy iş rejiminde perde çarhınıñ teşigi kiriş aperturasına yol aça. Soñra dört aynalı anastigmat fokal tegizlikte tasvir qura. Anastigmatik qurılış keñ meydanda esas aberratsiyalarnı azayta; bu, bütün aynalarnıñ küreviy olmasını talap etmey.

Birlemci neşir OLI-niñ effektli fokus uzaqlığını meydan merkezinde 886 mm dep bere. Dört ayna mühendislerge meydan, aberratsiya, ölçü ve ög aperturadan kalibratsiyanı uyğunlaştırmaqta serbestlik bere. Er aynanıñ egrilik radiusı ya da köşesini uydurmadan vazife sırasını añlatmaq mümkün. OLI: arhitektura ve teleskop, §2.1–2.3.

  1. Yerniñ şavlelenüvi
  2. Blenda · perde · apertura
  3. M1 · ayna
  4. M2 · ayna
  5. M3 · ayna
  6. M4 · ayna
  7. Pencere · filtrler
  8. Detektorlar · yük
  9. Elektronika · DN
  10. Apparat · berüv

Başqa etalonlar: qaranlıq · lampalar · Küneş diffuzorları · Ay

Optik negiz ≈293 K; fokal tegizlik <210 K → issılıq boruları → radiatorlar

OLI-de vazife yolu: ışıqtan malümatqa. Knight ve Kvaran 2014 boyunca vazife sırası; montaj sızması ya da kerçek egri yüzlerde nur izlevi degil. Dört ayna filtrler/detektorlar ve elektronikadan ayrı. Kalibratsiya etalonları Yer nişanınıñ yerini ala bile; fokal tegizlik issılıqnı issılıq boruları vastasınen radiatorlarğa bere. Temperaturalar bütün aletniñ bir alını degil, neşir etilgen qurılışnıñ ayrı qisımlarını bildirir. Menba ve sıñırlar.

Fokal tegizlikte 14 modul yer deñiştirip ve bir-birini qısmen qaplap yerleştirilgen. Er birinde spektral kanallarnıñ detektor satırları bar; satırlar üstündeki interferentsiya filtrleri spektral ayırmanı temin ete. Körünir ve yaqın infraqırmızı kanallarda silitsiy PIN-fotodiodları, belgili qısqa dalğalı infraqırmızı kanallarda ise HgCdTe qullanıla; tülli bulut kanalı da olarğa kire. Ayrı yedek elementler ve qapatılğan qaranlıq satır işançlılıq ve sıfır seviyesini baqmaq içün kerek.

Fotodiod yutulğan fotonlarnı yükke çevirir; elektronika signalnı toplay, oquy ve raqamlaştırır. Malümatta yalnız raqamlar degil, qaysı detektor kerçekten saylanğanı, ne zaman oqulğanı ve apparatnıñ qayda olğanı da saqlanmalı. Yedek element başqa yerde ola bile, şunıñ içün doğru saylav haritası geolokatsiyağa da kerek. Fokal tegizlik, yedekleme ve elektronika, §2.4.

Malzeme, tutquç ve vakuum fokusnı deñiştire bile

OLI aynaları Zerodur cam-keramikasından yapılğan ve grafit kompozitli optik negizge qoyulğan. Şekilniñ az issılıq deñişmesi tasvirni kerekli satırlarda tutmağa yardım ete, amma termik sabitlik bütün meselelerni çezmey: kompozit nem yüzünden de ölçülerini deñiştire. Uçuştan evelki sınavlarda bu tesir fokal tegizlikniñ yerini deñiştirici mehanizmler ile esapqa alındı. Uçuruvdan soñki baquv fokusnıñ doğru olğanını ve bu mehanizmlerni qıbırdatmaq kerek olmağanını kösterdi. OLI malzemeleri, nem ve fokus, §2.3 ve §4.1.

Aynalı optikanıñ umumiy imalât yolu — azırlama, yüzni şekillendirüv ve cilâlav, metrologiya, qaytarıcı örtü, tutquç, birleştirüv ve yañıdan kontrol. Mehanizmler malzemeler ve imalât aqqında maqalede añlatılğan. OLI içün açıq tarif malzemeler, toplav ve sınavlarnı tasdıqlay, amma cilâlavnıñ tam reçetini ya da ayna örtüsiniñ er qatlamınıñ terkibini bermey. Böyle belge olmadan aletke belgili tezgâh ya da plönkanı nisbet etmek tahmin olur edi.

Filtrlerniñ öz imalât vazifesi bar. Çoqqatlı interferentsiya qurılışları iş muhitinde keçirüv kanalını saqlamalı. Landsatnıñ tehnikiy umumlaştırması OLI/TIRS filtrleri içün ion-yardımlı çökeltüv ve oña yaqın qatlam tığızlaştırma usullarını tarif ete: az yutulğan suv vakuumğa keçkende kanalnıñ az deñişmesi demektir. Kanal tışındaki keçirüv ve detektor cevabı da ölçele; «qırmızı filtr» yazısı bütün spektral cevapnı belgilemey. Filtr tehnologiyası ve başqa qisımlarnıñ payı, §3.4.1.1.

Uçuştan evel ayna ve fokal dügümler, soñra bütün alet sınala: tasvir yeri, kenarğa cevap, kanallarnıñ uyğunlaşdırılması, spektral aralıqlar, birçeşitlik ve saçılğan ışıq. OLI-niñ bir qısım optik ölçevleri Brutus termovakuum odasında yapıldı. Ayrı titrev, elektromagnit ve issılıq sınavları uçuruvğa ve orbita muhitine azırlıqnı baqtı. Keskin sınav kenarınıñ tasviri, titrevge dayanıqlıq ve doğru parlaqlıq şkalası — ayrı delillerdir. Uçuştan evelki optik kontrol, §3, OLI-niñ muhit tesirlerine sınavlarınıñ birlemci tarifi, §4.1.

Areketke köndelen uzun satır şeritni yavaş-yavaş qura

Push-broom aletinde uzun detektor satırı şeritniñ köndelen qısmını bir anda közettire. Yoldaş areket ete, soñraki oquv yol boyunca soñraki qısımğa rastkele ve satırlar tasvirge toplana. Areketli skaner bütün şeritniñ er pikseline sıra ile baqmağa mecbur degil.

Kadrlı kamerada eki ölçüli matritsa bir kadrda meydannı yaza; soñraki kadr evelkisini qısmen qaplap ola. Whisk-broom sisteminde skaner baquvnı şerit boyunca köndelen süpüre; evelki Landsat aletleri böyle çalışa edi. Bu oquv tertipleri teleskop içinde linza ya da ayna olğanını belgilemey. NASA: uzun detektor satırlarına keçiş.

Areketke köndelen bir satır, boylama boyunca çoq zaman30 m adımlı kvadrat yer ücrelerinden ibaret öz 8 × 6 ağımız. Detektor satırı areketke köndelen turar; yerdeki altı satır sıra ile cıyıla, bir zaman çerçive ile ayırılğan. Punktir bağlar uyğunlıqnı köstere, kerçek optik nurlar degil. v=7000 m/s tegizlikte baquv iziniñ berilgen tezligi; satır aralığı 4.286 ms, toplama 2 ms, yer deñiştirme 14 m. Bu OLI-niñ 14 modul geometrisi ya da spektral satırlarınıñ aynı anda oquluşı degil; relyef ve areket telâfisi yoq.Detektorlar · 8Areketke köndelen satır0.0 ms4.3 ms8.6 ms12.9 ms17.1 ms21.4 msZamanYer yüzü · 240m · g=30mAreket ↓
Areketke köndelen bir satır, boylama boyunca çoq zaman. 30 m adımlı kvadrat yer ücrelerinden ibaret öz 8 × 6 ağımız. Detektor satırı areketke köndelen turar; yerdeki altı satır sıra ile cıyıla, bir zaman çerçive ile ayırılğan. Punktir bağlar uyğunlıqnı köstere, kerçek optik nurlar degil. v=7000 m/s tegizlikte baquv iziniñ berilgen tezligi; satır aralığı 4.286 ms, toplama 2 ms, yer deñiştirme 14 m. Bu OLI-niñ 14 modul geometrisi ya da spektral satırlarınıñ aynı anda oquluşı degil; relyef ve areket telâfisi yoq. Menba ve sıñırlar.

Daa uzun signal toplamanıñ bedeli bar: biñlerce elementniñ duyğurlığını uyğunlaştırmaq kerek, yerleri deñişik moduller ve ayrı spektral satırlar bir yer noqtasını ayrı zamanlarda köre. Yerdeki işlev olarnıñ yerlerini ve vaqtını esapqa ala. OLI-niñ bütün kerçek spektral satırlarını bir tam aynı zamanlı kadr kibi sızmaq doğru olmaz edi. Push-broomnıñ uzlaşmalarınıñ birlemci tarifi.

Dal · Vaqıt ve uzaqlıqİhtiyariy · keçip ketmek mümkün

Satır vaqtı ve areketten yayılma

Öz misalımızda satırlar arası uzaqlıq g=30 m, baquv iziniñ tegiz yüz üstündeki tezligi v=7000 m/s olsun. Bu berilgen yer üstü tezligidir, tüzetişsiz alınğan apparatnıñ orbital tezligi degil. Birçeşit arekette:

Δt = (g)/(v), b = v t_(exp).

Aralıq 4.286 ms ola. Toplama müddeti texp=2 ms olsa, baquv 14 m yer deñiştirir. Başqa şartlar bir türlü olğanda uzun toplama daa çoq foton bere, amma areketniñ bulanıqlıq payını arttıra. Bu sade model areket telâfisini, platforma titremini ve relyef deñişmesini çıqarıp taşlay; OLI-niñ kerçek vaqt rejimi degil.

Ağımızda köndelen sekiz piksel 240 m şeritni qaplay; altı sıra satır — altı toplav zamanıdır. Toplama müddeti ve satırlar arasındaki zaman aralığı bir şey degil. Kerçek aletniñ öz rejimleri, geometrisi ve elektronikası bar. Landsat umumlaştırması: toplamanıñ boylama bulanıqlığa payı, §3.4.2.5.

Pikselniñ yerdeki proyeksiyası yükseklik, adım ve fokusqa bağlı

Optika deñişmese, büyük yükseklik bir pikselge daa büyük meydan bere. Uzun fokus uzaqlığı ise aynı detektor adımı içün daa kiçik köşeli qısımnı bere. Amma daa sıq örnekleme çoqu kere şeritni tarlaştıra ya da detektor sayısı, sabitlik ve malümat berüvge taleplerni arttıra.

OLI içün operator çoqspektrli kanallarda 30 m, panhromatik kanalda 15 m ve 185 km şerit keñligini köstere. Bular bağlı, amma ayrı üç hususiyettir. Olarnı öz detektor geometrisi olğan TIRS-ke keçirmek olmaz. USGS: kanallarnıñ parametrleri.

Piksellerniñ tegizlikke merkez proyeksiyasıÖz merkez proyeksiyamız: H=700000 m, f=0.7 m, p=30μm,8 piksel. Detektordaki x kenarları X=−Hx/f-ge keçer; bir türlü ücre nomerleri tasvirniñ çevrilgenini köstere. g=30 m, şartlı şerit 240 m. Boylama ve köndelen ölçekler bilerek farqlı: yerge uzaqlıq sıqıştırılğan, fokal tegizlik büyütülgen; ekrandaki köşeler fizikiy degil. Sızıqlar merkez pinhole proyeksiyası, OLI-niñ dört aynasında nur izlevi degil. PSF ya da detallarnı ayırma kefaleti degil; Yerniñ egriligi, qıyışlıq ve relyef yoq.Detektorlar · Adım p=30μm12345678Proyeksiya merkezi87654321H=700 kmf=0.7 mg=30 m
Piksellerniñ tegizlikke merkez proyeksiyası. Öz merkez proyeksiyamız: H=700000 m, f=0.7 m, p=30μm,8 piksel. Detektordaki x kenarları X=−Hx/f-ge keçer; bir türlü ücre nomerleri tasvirniñ çevrilgenini köstere. g=30 m, şartlı şerit 240 m. Boylama ve köndelen ölçekler bilerek farqlı: yerge uzaqlıq sıqıştırılğan, fokal tegizlik büyütülgen; ekrandaki köşeler fizikiy degil. Sızıqlar merkez pinhole proyeksiyası, OLI-niñ dört aynasında nur izlevi degil. PSF ya da detallarnı ayırma kefaleti degil; Yerniñ egriligi, qıyışlıq ve relyef yoq. Menba ve sıñırlar.

Dal · Geometriyaİhtiyariy · keçip ketmek mümkün

g=Hp/f tahmini qaydan çıqa?

H — tegiz yüzden yükseklik, p — fokal tegizlikte detektor adımı, f — fokus uzaqlığı. Nadir üstündeki sade merkez proyeksiyasında bir adımnıñ kiçik köşesi taqriben p/f, şunıñ içün:

g≃H(p)/(f).

Öz misalımıznı saylayıq: H=700000 m, p=30 μm=0.000030 m, f=0.7 m. O vaqıt g≈30 m. Bu OLI parametrleri degil: onıñ yuqarıda berilgen fokus uzaqlığı başqadır. p/f deñişmegende H-ni eki qat arttırmaq adımnı eki qat arttıra; f-ni eki qat arttırmaq onı eki qat azayta.

Merkez tegiz modelniñ tam kenarları ile kontrol eteyik: detektor tegizligindeki x koordinatasına θ=atan(x/f) köşesi ve X=−Htanθ yer koordinatası uyğun. Eksi işaret tasvirniñ çevrilgenini añlata. Qomşu x±p/2 kenarlar içün:

θ_( ± ) = arctan⁡(x ± p/2)/(f),; X_( ± ) = − Htan⁡θ_( ± ),; ∣X_( + ) − X_( − )∣ = H(p)/(f).

Soñki teñlik tegizlikteki x koordinatalı bu merkez proyeksiyada tamdır, er angi orbital optika içün degil. Nadirden çetke baqışta, Yerniñ egriligi, qıyışlıq, relyef, distorsiya ya da başqa detektor tertibi olsa, daa tolu geometriya kerek. Sızmamızda uzaqlıqlarnıñ ölçekleri ayrı, şunıñ içün ekranda körüngen köşeni transportir ile ölçemeyler. Tehnikiy umumlaştırma: IFOV ve yerge proyeksiya, §3.4.2.4.

Otuz metrlik piksel er otuz metrlik detalni ayırmağa kefalet bermey

GSD, ground sample distance, mekânda örnekleme adımını bildirir. Bir noqtadan ışıq soñsuz kiçik bir oquvğa tüşmey: optikanıñ PSF, noqtanıñ yayılma funktsiyası bar. Detektor soñlu meydanda signalnı toplay, areket bulanıqlıq qoşa, harita ağına yañıdan örnekleme ise mekân cevabını taqrar deñiştire.

Kiçik parlaqlı obyekt büyük pikselniñ umumiy qıymetini deñiştire bile, amma bu onıñ şekli körüngenini ya da qomşusından ayırılğanını añlatmay. Azır tasvirni daa ince ağa büyütmek de yoğalğan mekân tafsilâtını yaratmay. Tapmaq, ayırmaq ve geometrik ölçemek — ayrı vazifelerdir. Birlemci tehnikiy umumlaştırma: PSF/LSF, örnekleme ve yañıdan örnekleme, §3.4.2 ve §3.4.4.

Dal · Mekân sıqlıqlarıİhtiyariy · keçip ketmek mümkün

MTF ince örnekniñ kontrastına ne olğanını köstere

Sinusoidal aydın ve qaranlıq şeritlerni tasavur eteyik. Mekân sıqlığı ν — bir metrdeki tam aydın-qaranlıq devirler sayısıdır. MTF belgili sıqlıqta yazılğan örnek kontrastını kiriş kontrastınen teñeştire.

Öz bir ölçüli modelimiz içün standart sapması σ olğan Gauss optik bulanıqlığı, keñligi g olğan tüzköşeli pikselniñ birçeşit duyğurlığı ve ekspozitsiya vaqtında birçeşit b yer deñiştirmesini alayıq. Bu bağımsız cevaplarnı qatıştırğanda:

M(ν) = (e)^( − 2(π)^(2)(σ)^(2)(ν)^(2)) ∣sinc⁡(πgν)∣; × ∣sinc⁡(πbν)∣,; sinc⁡(z) = (sin⁡z)/(z), sinc⁡(0) = 1.

g=30 m, σ=15 m ve qoşma areket olmadan, b=0 içün ν=1/(60 m) sıqlığı M≈0.185 bere. Yani bu modelde başlanğıç sinusoidal kontrastnıñ taqriben 18.5%-i qala. ν=0 olsa cevap 1; ν=1/g olsa tüzköşeli piksel tam bir devirni ortalay ve onıñ payı sıfır ola. Evelki misalden b=14 m qoşmaq ν=1/(60 m)-de cevapnı daa da azayta.

Bu ögretici Gauss×piksel×areket misalidir, OLI-niñ ölçelgen MTF-si degil. Amplitudalar mekân cevaplarınıñ raqamlı integratsiyası ile ayrı baqıldı. 1/(2g) sıqlığı tertipli g adımı içün Nyquist sıñırıdır; o, yahşı kontrastqa ya da kerçek tasvirde daa yüksek sıqlıqlardan aliasingniñ yoq olmasına söz bermey. LSF qisımları ve model usulı, §3.4.2.3–5 ve §3.4.4.1.

Spektral kanal ve ekran tüsü ayrı şeylerdir

OLI panhromatik kanalnen beraber toplam doquz kanalnı ölçe. Ayrı kanal öz spektral saasında parlaqlıq şkalasını bere. Renkli tasvir içün saylanğan üç kanal ekrannıñ qırmızı, yeşil ve kök kanallarına tayin etile.

Landsat 8-de RGB←4/3/2 ölçelgen qırmızı, yeşil ve kök aralıqlarnı uyğun işlevden soñ tabiiy tüske yaqın tasvir içün qullana. RGB←5/4/3 yaqın infraqırmızını displeyniñ qırmızı kanalına bere. Onda ösümlik qırmızı körüne bile, amma yapraqları qızarmağan: malümatnı kösterüv usulı deñişken. USGS: kerçek kanal kombinatsiyaları.

OLI-niñ saylanğan kanalları · μm

B2 · Kök
0.450–0.51
B3 · Yeşil
0.53–0.59
B4 · Qırmızı
0.64–0.67
B5 · Yaqın infraqırmızı
0.85–0.88

Öz şartlı qıymetlerimiz

Ösümlik

Qaytaruv qıymetleri: B2=0.04 · B3=0.10 · B4=0.05 · B5=0.50

RGB ← 4/3/2

RGB(26, 51, 20)

RGB ← 5/4/3

RGB(255, 26, 51)

Suv

Qaytaruv qıymetleri: B2=0.06 · B3=0.04 · B4=0.02 · B5=0.01

RGB ← 4/3/2

RGB(10, 20, 31)

RGB ← 5/4/3

RGB(5, 10, 20)

Topraq

Qaytaruv qıymetleri: B2=0.15 · B3=0.20 · B4=0.25 · B5=0.30

RGB ← 4/3/2

RGB(128, 102, 77)

RGB ← 5/4/3

RGB(153, 128, 102)

Malümat kanalınıñ azır ekran tüsü yoq. USGS-niñ yuvarlaqlanğan dalğa uzunlığı aralıqlarınen OLI-niñ dört saylanğan kanalı kösterile; bular ölçelgen cevaplarnıñ tüzköşeli eğrileri degil. Aşağıda üç misal içün öz şartlı B2/B3/B4/B5 qaytaruv qıymetlerimiz bar. Berilgen 4/3/2 ya da 5/4/3 sırasında ekran RGB=round(255·min(1,2·qıymet)). Eki variantta da lineer gain 2; gamma, aq balansı ve atmosfera yoq. Bu kanal tayinini añlata: ölçelgen spektrler, kerçek tabiiy tüsler ya da ösümlik teşhisi degil. Menba ve sıñırlar.

Kanallar farqlı spektral cevaplar vastasınen suv, ösümlik ve topraqnı ayırmağa yardım ete. Amma bulanıq suv, kölge, nemli topraq ve bulut neticeni qıyınlaştıra bile. Resimdeki öz şartlı qıymetlerimiz tüs tayin etüv amelini añlata; bular spektral kitaphane, ösümlik sağlığı haritası ya da kalibrlanğan tabiiy tüsler degil. NASA: şartlı tüslerni ve qaytqan infraqırmızını añlamaq.

Kalibratsiya Yerniñ deñişmesini aletniñ deñişmesinden ayırmalı

Bir detektor qomşusından duyğur olsa, tegiz tarla tasvirinde suniy şeritler peyda ola bile. Vaqıt ile bütün şkala deñişse, analiz yer yüzü deñişti dep yañlış netice çıqara bile. Şunıñ içün OLI birqaç etalonnı teñeştire: qapatılğan perde, içki lampalar, Küneş diffuzorları ve tış nişanlar. Er biri cevapnıñ başqa tarafını baqa.

Perde Yerden kiriş ışığı olmadan bir qıymet bere. Lampalar seviye ve sabitlikni baqmağa yardım ete, amma özleri de eskire; olarnı elektrik köstergiçler ve monitor fotodiodları kontrol ete. İşçi Küneş diffuzorı şkalanı baqmaq içün periodik aydınlatıla; az qullanılğan qorçalğan diffuzor onıñ eskirmesini aletniñ deñişmesinden ayırmağa yardım ete. Öz deñişmesi kontrol etilmegen tek bir etalon yüz uzun arhiv meselesini çezmey. OLI: kalibratsiya menbaları ve bütün optik yol, §2.2.

Dal · Ölçev şkalasıİhtiyariy · keçip ketmek mümkün

Raqamlı qıymetten spektral radiansqa

Landsatnıñ azır Level-1 mahsulatında kalibrlanğan ve ölçeklengen DN, raqamlı qıymetler bar. USGS belgesine köre atmosferniñ yuqarı sıñırındaki spektral radiansqa keçiş:

L_(λ) = M_(L)Q_(cal) + A_(L).

Qcal — pikselniñ DN-i, ML ve AL — metamalümat dosyesinden belgili kanalnıñ koeffitsiyentleri. Lλ birlemi W/(m²·sr·μm). Öz arifmetik misalımızda DN=12000, ML=0.01 uyğun birlemlerde bir DN-ge, AL=−1 olsa, 119 W/(m²·sr·μm) çıqa. Bu koeffitsiyentlerde DN-ni 100-ge arttırmaq Lλ-nı 1-ge deñiştire. Bular saylanğan ögretici koeffitsiyentler, kerçek Landsat kadrınıñ metamalümatı degil.

Formula işlenmegen fotodiod ve bütün işlev yolu er zaman ideal lineer demek degil: evelden kalibratsiya ve tüzetişler yapılıp keçken. TOA-qaytaruv qabiliyeti içün USGS başqa koeffitsiyentler ve Küneş köşesi tüzetişini bere. Yer yüzüniñ qaytaruv qabiliyeti içün atmosfer tüzetişi kerek. DN, radians ve qaytaruv qabiliyeti bir-biriniñ yerini tutqan şkalalar degil. USGS: Level-1 formulaları ve birlemler.

Keskin şerit daa doğru bağlanğan harita degil

Er satır içün vaqıtnı, apparat yerini ve optik mihverlerniñ yonelişlerini bilmek kerek. Er detektor modeli baquv sızığını bere; onıñ Yer ve relyef modeli ile kesişmesi geografik yerni bere. Yerdeki tayanç noqtalar qalğan yer deñişmelerini tüzeltmege yardım ete.

Spektral kanallarnı uyğunlaştırmaq ayrıca mühim: qırmızı ve yaqın infraqırmızı, satırları fizikiy ayrı olsa da, aynı yerge uyğun kelmeli. Yoğsa tarla ya da yalı kenarında farqlı obyektler teñeştirilir. Yahşı radiometrik şkala yañlış geometrik yerni tüzeltmez; yahşı geolokatsiya da şuvultını yoq etmez.

Soñra malümat harita ağına keçirilir. İnterpolâtsiya tarihlerni uyğunlaştırmağa elverişli, amma mekân cevabına tesir ete. Yalnız TIFF-teki piksel sayısına baqıp netice çıqarmaq yerine mahsulat türüni, metamalümatnı ve kalite maskalarını oqumaq kerek. Geometrik model, telemetriya, relyef ve yañıdan örnekleme, §3.4.4.

Issılıq TIRS-niñ optikası ve etalonları başqadır

Adiy camnı ve aynı detektorlarnı uzun dalğalı infraqırmızı içün avtomatik qullanmaq olmaz. TIRS-niñ birlemci tarifine köre, teleskopta üç germaniy linzası ve bir tsink selenidi linzası, fokal tegizlikte ise QWIP, kvant çuqurlı infraqırmızı fotodetektorlarnıñ üç massivi bar. Ögdeki tegiz saylav aynası Yerni, teren fezanı ya da borttaki qara cisimni saylay. Bu linzalı issılıq aletidir, dört aynalı OLI-niñ kopiyası degil. TIRS: optika, detektorlar ve kalibratsiya, §1.1–1.2.

OLI-de de detektorlar suvutıla, amma bütün teleskop olarnıñ temperaturasına qadar degil: neşir 210 K-den aşağı fokal tegizlikni taqriben 293 K optik negizde tarif ete. Issılıq boruları ve radiatorlar elektronika ve fokal tegizlikniñ issılığını alıp kete; qızdırğıçlar ve çoqqatlı yalıtma başqa dügümlerni sabitleştire. TIRS-niñ öz issılıq arhitekturası bar. «Fezada suvuq» — azır issılıq layihası degil. OLI: ayrı qisımlarnıñ issılıq rejimleri, §2.4 ve §2.6.

2014 senesiniñ araştırmasında TIRS taqımı mühim meseleni kösterdi: sabit temperatura ve bort kalibratorı adiy meydan tışından kelgen qoşma ışıqnı istisna etmey edi. O, tasvirde birçeşit olmağan pay ve şeritler yarata edi; Aynı skan etüv bu parazit cevapnı araştırmağa yardım etti. Bu tarihli mühendislik dersidir, zamanımıznıñ mahsulatı soñraki tüzetişlersiz işlene degen iddia degil. Fon sınavı istenilmegen şavleniñ kerçek yollarını qaplamalı. TIRS saçılğan ışığınıñ birlemci araştırması.

Harita ölçev sıñırlarınen beraber sualge cevap bere

Landsat sırası yer qullanuvını, suv anbarlarınıñ deñişmesini, orman kesilmesini ve ösümlikniñ qaytmasını baqmağa yardım ete. Issılıq malümatı yer yüzü temperaturası ve bağlı protsessler aqqında bilgi qoşa. Amma yer yüzü temperaturası doğrudan DN-den çıqmay: radiometrik kalibratsiya, atmosfer bilgisi ve şavle çıqaruv qabiliyeti kerek. USGS azır mahsulat içün qoşma atmosfer ve emissivlik malümatını qullana. USGS: yer yüzü qaytaruvı ve temperaturası içün kerekli malümat.

Bir izge qaytuv devri bulutsız ölçevge kefalet bermey. Tarihlerni teñeştirmek içün bulut ve kölge maskaları, uyğun geometriya, spektral kanallarnıñ bir türlü manası ve mahsulatnıñ doğru seviyesi kerek. Daa parlaqlı piksel başqa yer yüzüni, başka aydınlatmanı, bulutnı, kalibratsiya hatasını ya da olarnıñ qarışmasını añlata bile.

Endi Yerni közettirici teleskopnı sıra olaraq oqumaq mümkün: nişan ve şavlelenüv → orbita ve yoneliş → optika ve filtrler → mekân oquvı → kalibratsiya ve geolokatsiya → esaslı netice. O, astronomik teleskopnen aynı fizik qanunlarnı qullana, amma başqa delil türüne uyğunlaştırılğan. Piksel ölçüsi keskinlikniñ yerini tutmay, tüs spektral kanalnıñ yerini tutmay, güzel tasvir de baqılğan şkalanıñ yerini tutmay.

Bu, belge ve öz raqamlı modellerimizge esaslanğan anlatıştır. Müellif orbital aletni fizikiy yapmadı ve sınamadı; ögretici sızmalar OLI ya da TIRS montaj sızmaları degil.