Qaranlıq bulut teleskop içün neden meraqlıdır?

Körüngen ışıq fotosında toz bulutı yıldızlar arasında qara bir boşluq kibi körüne bile. Amma maddesi yoq olmadı: toz ışıqnıñ bir qısmını qapattı, suvuq gaz ve toznıñ özü ise qaldı. Olarnı ögrenmek içün çıqarğan nurlanuvını ve onı seze bilgen qabul eticini saylamaq kerek.

Millimetr ve submillimetr teleskoplar molekulâ çizgilerini, suvuq toznıñ issılıq nurlanuvını ve mikrodalğa fonnı ögrene. Quru yüksek meydança atmosferanıñ tesirini azayta, deqiq antenna dalğanı artıq faza hataları olmadan toplay, suvuq qabul etici ise öz şuvultısını az qoşa. Bu parçalarnıñ er biri ayrı mesele çeze.

Buluttan malümatqa barğan yolnı ALMA ve kosmik Planck/HFI misallerinde izleycekmiz. Radioteleskop aqqındaki maqaleden antennanıñ dalğanı qabul eticige yollaması, infraqırmızı teleskoplar maqalesinden sıcaq cihaznıñ da nurlanması fikri yeterli. Esas izni ihtiyariy matematik dallarını oqumadan añlamaq mümkün.

Artıq radio şuvultısından molekulâ haritalarına

1965 seneki maqalelerinde Arno Penzias ve Robert Wilson 4.08 GHz sıqlıqta, yani taqriben 7.35 cm dalğada artıq antenna araretini tarif ettiler. Atmosfera ve antennanıñ paylarını bir-bir esapqa aldılar; qalğan pay bu belli sebeplernen añlatılmadı. Bu santimetr ölçüvi edi, millimetr dalğasında keşif degil. Kosmologik izaatı yanındaki nazariy çalışmanen beraber inkişaf etti. Penzias & Wilson, 1965.

1970 senesi Robert Wilson, Keith Jefferts ve Penzias Orion bulutsısı yönünde yıldızlararası CO, yani karbon monoksit çizgisini bildirdiler. Taqriben 115 GHz sıqlıq artıq millimetr aralığında edi. Onı farqlı yönlerde qıdırıp, sürülmelerini qıyaslamaq mümkün oldı: bulut spektroskopik haritalavnıñ obyekti oldı. O vaqıttaki NRAO 36 fut teleskopınıñ qabul eticisinde diodlı qarıştırıcı bar edi; bu bugünki ALMA SIS qabul eticisi degil edi. Wilson, Jefferts & Penzias, 1970.

Soñraki inkişaf eki ayrı imkân berdi. Kosmik COBE/FIRAS mikrodalğa fonnıñ spektrini ölçedi; o, taqriben 2.725 K araretli qara cisim spektrine pek yaqın çıqtı. 2009 senesi uçurılğan Planck kökni bir qaç şeritte tafsilâtlı haritaladı. Yerdeki ALMA 2011 senesi ilk ilmiy közlemlerini başladı, 2013 senesi resmiy açıldı; o, deqiq antennalarnı, sezgir qabul eticilerni ve interferometriyanı birleştirdi. Bular farqlı sualler içün farqlı aletlerdir. NASA: COBE, Planck arhivi, ALMA Technical Handbook, kiriş.

Radio ile infraqırmızı arasında sıñır qayda?

Mında 1–10 mm dalğalarnı millimetr, 0.1–1 mm dalğalarnı submillimetr dep adlandıramız. Taqribiy sıqlıqlar sırasınen 30–300 GHz ve 300–3000 GHz. GHz saniyede bir milliard terbelüv demektir. Daa qısqa dalğa daa yüksek sıqlıqqa uyğun kele.

Adlar başqa sınıflamalarnen qaplaşa: evelki maqalede alınğan 30–1000 μm uzaq infraqırmızı aralığı submillimetr dalğalarnı da içine ala. Nurlanuvnıñ fizikiy tabiatı deñişmey: bu aynı elektromagnit spektrdir. Hususiy menbalar, atmosfera pencereleri ve qabul tehnikası sebebinden ayrı bir bölük qullanışlıdır. NASA HEASARC: spektrniñ şartlı bölünişi.

Şartlı sıñırlar qaplaşa; cihazlarnıñ öz şeritleri bar
Sıqlıq · GHz (yuvarlatılğan)99930.0329980.19990.3300110033010Uzaq infraqırmızıSubmillimetrMillimetrALMA Band3Planck/HFIDalğa uzunlığı · mm
Öz vakuum haritamız: λ=0.03…10 mm, logarifmik mihver; sıqlıq ters yönde, yazılar yuvarlatılğan. Uzaq infraqırmızı 30–1000 μm submm 0.1–1 mm ile qaplaşa; mm 1–10 mm şartlı addır. ALMA Band3 84–116 GHz bir şerittir. HFI 100–857 GHz altı ayrı şeritniñ umumiy aralığı, toqtavsız filtr degil. HEASARC, ALMA qılavuzı ve IPAC HFI. Menbalar ve sıñırlar.

Dal · Formulalarnenİhtiyariy esap; esas izni oqumağa devam etmek mümkün.

Çizgi sıqlığını dalğa uzunlığına nasıl çevirmeli

Vakuumda dalğanıñ ν sıqlığı ve λ uzunlığı ışıq tezligi c = 299 792 458 m (s)^( − 1) ile bağlıdır:

λ = (c)/(ν).

CDMS katalogında CO J = 1→0 keçişi içün 115.2712018 GHz berile. J molekulânıñ dönüv kvant alını belgiley: allar arasında keçiş belli enerjiyalı foton bere. Yerine qoysaq, λ≈2.600758 mm çıqa. Bu sıqlıqnıñ katalog belgisizligi 500 Hz; bu raqamlar bizim teleskop onı aynı deqiqliknen ölçedi demek degil. CDMS: CO, 2000 senesiniñ oktâbr sürümi, keçişler katalogı.

Foton enerjiyası E = hν. Onı Boltzmann sabiti k-ğa bölsek, hν/k ≈ 5.53 K hasiyetli ölçegi çıqa. Bu bulutnıñ azır termometri degil: seviyelerniñ dolulığı ve çizginiñ parlaqlığı yoğunlıqqa, çarpışuvlarğa ve nurlanuv köçürilüvine de bağlı. Gaz araretini tek bu raqamdan oqumaq olmaz.

Gaz, toz ve fon farqlı şeyler aqqında ayta

Molekulâ çizgisi — dar spektr belgisi. Molekulânıñ izinli enerji alları bar; aralarındaki keçiş uyğun sıqlıqta foton çıqara ya yuta. Suvuq molekulâr gazda H₂ çoqluqtadır, amma onı öz nurlanuvından doğrudan körmek qıyın. CO çoq kere daa qolay izleyicidir. CO haritası avtomatik olaraq deqiq kütle haritası degil: uyandırılma, çizginiñ optik qalıñlığı ve maddelerniñ nisbeti esapqa alınmalı.

Toz kontinuumı daa keñdir: bir çoq sıqlıq birlikte zerrelerniñ issılıq nurlanuvını tarif ete. Bir qaç şerit model çerçivesinde toznıñ araretini ve miqdarını baalamağa yardım ete. Zerrelerniñ hasiyetleri ve optik qalıñlıq da müim; bir parlaq leke bütün parametrlerni tayinlemey.

Mikrodalğa fon bütün kökni toldura. Mında tek ayrı molekulâr bulutlar degil, spektr ve yönler arasındaki pek kiçik farqlar da meraqlıdır. Galaktikamıznıñ gazı ve tozı ayırılması kerek olğan ög fonğa çevirile. Atta CO çizgileri Plancknıñ keñ şeritlerine sezilir pay qoşa bile. NASA: Planck malümatında CO, COBE: fonnıñ spektri ve farqları.

Sintetik CO çizgisi: sıqlıq ve radio tezligi
00.20.40.60.811.2Signal · şartlı birliklerSıqlıq · GHz-20115.2788920115.27120220115.26351240115.25582260115.248132Tınçlıq: v=0Saylanğan merkez: 20Radio tezligi · km/s
Öz Gaussian profilimiz: 0.2+exp[−0.5((v−20)/5)²], şartlı sızıqlı birlikler; 0.2 km/s adımnen 401 noqta. Sıqlıq radio añlaşmasına köre esaplana, ν₀=115.2712018 GHz (CDMS). Şartlı qıpırdamaz esap sisteması; Yerniñ areketine tüzeltme, şuvultı, ışın köçürilüvi ve cihaz kenişletüvi yoq. Bu Orion közlemi degil. Üst sıqlıq mihveri eksile, alt tezlik mihveri arta. Menbalar ve sıñırlar.

Dal · FormulalarnenBu sintetik grafik şkalasınıñ izaatı; kerçek közlemniñ işlenüvi degil.

Sürülgen çizgi neden esap sisteması istey

Laboratoriya sıqlığını ν_(0), qabul etilgen sıqlıqnı ν dep belgileyik. Tezlik koordinatasınıñ qullanışlı radio tarifi:

v_(radio) = c (ν_(0) − ν)/(ν_(0)).

Bu añlaşmağa köre, daa alçaq sıqlıq musbet tezlik demektir. Körüv yönü boyunca yavaş uzaqlaşuvda, ∣v∣≪c, bu şkala fizikiy radial tezlikke yaqındır. Büyük sürülmeler içün uyğun relativistik ya kosmologik izaat kerek; radio tarifi öz-özünden umumiy areket qanunı olmay.

Grafikte merkezi 20 km/s, kenişligi σ=5 km/s, 0.2 kontinuum üstünde amplitudası 1 olğan Gaussian profili berilgen. Birlikler şartlı ve sızıqlı; şuvultı ve cihaz kenişletüvi yoq. Merkez 115.263511733 GHz-ge uyğun kele. Tezlik koordinatası artqanda sıqlıq eksile, şunıñ içün üst şkala ters yönde kete.

Kerçek közlemci Yernen beraber areket ete. Esap sistemasını, meselâ teleskop yanındaki topotsentrik, baritsentrik ya LSRK sistemasını adlandırıp, kerekli tüzeltmelerni yapmalı. Bizim şartlı qımıldamağan közlemcimizniñ tarihı yoq ve o, belli Orion spektrini taqlit etmey. ALMA Handbook, §6.8.

Neden quru yüksek yer saylana?

Antennağa yetmeden dalğa atmosferadan keçe. Atmosfera signalnıñ bir qısmını yuta, öz fonnı nurlandıra ve optik yol uzunlığını deñiştirip dalğanıñ fazasını deñiştire. Suv buvı ayrıca müim, amma atmosfera yalnız ondan ibaret degil. Şeffaflıq sıqlıqqa bağlı: küçlü yutuluv şeritleri arasında közlem pencereleri qala.

Quru yüksek meydança teleskop üstündeki suv diregini azayta. ALMA Çiliniñ Chajnantor yaylasında, taqriben 5000 m yükseklikte çalışa. Bu şartlarnı yahşılaştıra, amma er şeritte ve er ava alında aynı kökni temin etmey. Eñ qısqa dalğalar ayrıca talapkârdır. ALMA: antennalar ve meydança, Handbook, §4.1 ve res.4.1.

Fazanı terbelüv devriniñ içindeki yer kibi tüşünmek mümkün: dalğa töpesi biraz erte ya keç kele. İdeal dalğanıñ sabit keçikmesi bir qabul eticiniñ quvvetini mecburen eksiltmey. Amma farqlı antennalar yanındaki deñişken keçikmeler olarnıñ signallarını uyğun birleştirmege mania ola. ALMAnıñ 183 GHz yanındağı suv buvı radiometrleri bu deñişmelerni baalap, faza tüzeltmesini qurmağa yardım ete. Olar yutulğan fotonlarnı qaytarmay. Uyğun faza aqqında daa çoq — interferometrler maqalesinde. Handbook, §10.4.3.

Bir JCMT penceresi: keçirüv yol uzunlığına bağlı
00.250.50.751Keçirüv · pay11.251.51.752Ava kütlesi X · ölçüsiz
  • τ₂₂₅=0.04
  • τ₂₂₅=0.08
  • τ₂₂₅=0.12
JCMT-de SCUBA-2 850 μm penceresi içün öz esabımız: nominal empirik τ850=3.71(τ225−0.040+0.202√τ225), T=exp(−τ850X). X=1…2, tegiz-parallel qat ve şerit boyunca sabit optik qalıñlıq. Koeffitsiyentlerde belgisizlik bar, burada çizilmegen. Üç saylanğan τ225, bugünki ava degil. Sıqlıq egrisi de, ALMA modeli de degil. Bütün misallerde keçirüv 25%-ten yuqarı; daa aşağıda munasebet az eminlidir. Mairs ve başq.2021, eq.6/Table1. Menbalar ve sıñırlar.

Dal · FormulalarnenAyrı JCMT kalibrlav misali; bu koeffitsiyentler ALMA atmosferasını tarif etmey.

Atmosfera keçirüvi ne demektir

Tegiz-parallel atmosfera içün zenit optik qalıñlığını τ, nisbiy ava kütlesini X dep belgileyik. Zenit yanında X ≈ 1; ufuqqa yaqınlaşqanda yol uzuna. Qabul etilgen yaqınlaşuvda keçirüv:

\mathcal T=\exp(-\tau X).

JCMT-deki SCUBA-2 kamerasınıñ 850 μm penceresi içün Mairs ve meslektaşları 225 GHz zenit optik qalıñlığına bağlı empirik munasebet taptılar:

τ_(850) = 3.71( τ_(225) − 0.040; + 0.202√(τ_(225))).

Bu 2011–2021 malümatına köre belli bir şerit ve meydançanıñ kalibrlavıdır; koeffitsiyentlerde belgisizlik bar. Suvnıñ umumiy hasiyeti degil. Grafik nominal koeffitsiyentlerni ve üç saylanğan τ₂₂₅ qıymetini qullana: 0.04, 0.08, 0.12. X=2 olğanda keçirüv taqriben 0.741, 0.486, 0.329 ola. Bu bir pencerede yol uzunlığına bağlı egridir; atmosferanıñ sıqlıq spektri ya bugünki ava tahmini degil.

850 μm-de keçirüv taqriben 25%-ten aşağı olğanda munasebet daa az eminli ola; bizim misaller yuqarıda qala. Ölçelgen signalnı keçirüvge bölip zayıflavnı tüzeltmek mümkün, amma şuvultı da beraber büyüy. Coytulğan fotonlar peyda olmay. Mairs ve başq., 2021, eq.6, Table1, §3, SCUBA-2 qılavuzı B.2.

Antenna deqiqligi neden dalğa uzunlığına bağlı?

Panelli metal tarelka radiodalğalarnı ayna körüngen ışıqnı qaytarğanı kibi fizikiy qaytara. Amma yüzge talapnı kerekli dalğa uzunlığı belgiley. Santimetr dalğası içün pek kiçik bir tegizsizlik submillimetr dalğanıñ sezilir payına çevirile bile.

Yüz hatası keçilgen yolnı deñiştire. Aperturanıñ farqlı yerleri dalğalarnı farqlı fazalarnen qoşa, energiyanıñ bir qısmı dar esas demetten saçılğan quruluşqa çıqa. Bu atmosferada yutuluvnen aynı şey degil. Büyük diametr öz-özünden yaman şekilni tüzeltmey.

ALMA qılavuzında 12 metrlik antennanıñ yüz RMS hatası içün layiha maqsadı belli iş şartlarında 25 μm. RMS — kerekli yüzden sapmalarnıñ orta kvadratınıñ kökü. Bu quruluş maqsadıdır, bizim bugünki bir antennanı teşkerüvimiz degil. Issılıq tarihı, yel ve sazlav kerçek alğa tesir ete. ALMA Handbook, §9.2.1 ve A.1.

Aynı hata qısqa dalğada daa tesirli
00.250.50.751Nisbiy qazanç ηₛ0.511.522.53Dalğa uzunlığı · mm
  • σ=25 μm
  • σ=50 μm
Öz Ruze modelimiz, λ=0.5…3 mm: 25/50 μm tesadüfiy Gaussian effektiv mihver RMS hataları; korrelâtsiya ölçegi λ ile antenna diametri arasında. ηₛ aynı aydınlatmada esas demetniñ nisbiy kogerent qazancıdır, tam apertura semereliligi degil. 25 μm ALMA layihasındaki maqsadnı hatırlata, 50 μm muqayese şartıdır. Antenna ölçüleri degil. NRAO §3.3.4 / ALMA Memo456 §6.1. Menbalar ve sıñırlar.

Dal · Daa terenSıñırlı hata modeli içün formula; antennanıñ bütün semereliligini belgilemey.

Ruze formulası tam olaraq ne baalay

Tesadüfiy Gaussian hataları içün esas demetniñ nisbiy kogerent qazancını baalamaq mümkün:

η_(s) = exp⁡ ⁣[ − (((4πσ)/(λ)))^(2)].

Mında σ — yüzniñ effektiv mihver RMS hatası; sade mihver yaqınlaşuvında yol hatası taqriben eki qat büyük. Yüz normalı boyunca ölçelgen rastkele yükseklikni er zaman doğrucasına qoymaq olmaz: geometrik proektsiya ve aperturanıñ aydınlatılması müim. Hatalarnıñ korrelâtsiya ölçegi dalğadan büyük, antenna diametrinden kiçik olmalı. Muntazam deformatsiya ya büyük sistematik fokus hatası başqa teşkerüv istey.

σ=25 μm içün model 1 mm dalğada ηₛ≈0.906, 0.5 mm-de 0.674 bere. Bu aynı aydınlatmalı ideal yüzge nisbet, toplanğan energiyanıñ umumiy payı degil. Aydınlatma, qapatuv ve başqa coytuvlar mında yoq; saçılğan nurlanuv uzanğan obyektler içün müim ola bile. 50 μm muqayese egrisi talim şartıdır, ALMA ölçüvi degil. NRAO, Essential Radio Astronomy, §3.3.4, ALMA Memo456, §6.1.

ALMA tez terbelüvni qolay şeritke nasıl köçüre

Esas ve ekinci qaytarıcılardan soñ dalğa qabul sistemasına kele. Rupor meydannı dalğa yolu traktına uyğunlaştıra; soñraki tüyümler kerekli polarizatsiyalarnı ve şeritlerni ayıra. Belli bir ALMA Band3: 84–116 GHz misalini alayıq. Onıñ suvuq SIS qarıştırıcısı zayıf kök signalını daa küçlü belli geterodin, yani yerli generator signalınen birleştire.

SIS «aşırı iletken — izolâtor — aşırı iletken» demektir. Plevkalar arasındaki ince izolâtor seddi kvant tunnel keçişine imkân bere; geterodin tesirindeki sızıqlı olmağan cevap sıqlıqnı köçüre. Bu dalğa yolu blokındaki elektrik bias ve uyğunlaştıruv quruluşlı mikroçiptir, bir-birine burulğan eki tel degil. Suvuq, aşırı iletken tüyümniñ hasiyetleri ve az şuvultı içün kerek. JPL: SIS mixers, Köln inkişaf gruppası.

Band3-te qarıştırıcı taqriben 4 K basqıçında, ara sıqlıq küçlendirüvi taqriben 15 K-de çalışa; ayrıca 110 K issılıq basqıçı ve sıcaq tüyümler bar. Kriostat vakuumnı, issılıq ekranlarını ve ayrı suvuq platformalarnı saqlay. Bütün teleskop 4 K-de degil. Başqa ALMA şeritlerinde, meselâ suvuq radio sıqlıq küçlendirüvi ile, başqa quruluş ola bile. ALMA Handbook, §4.5.3.

Çıqışta ara sıqlıqta, IF elektrik signalı qala. Onı küçlendirip, raqamlaştırıp, korrelâtsiya içün yollamaq mümkün. Geterodin traktı qabul etilgen şeritte tayanç signalına nisbeten amplituda ve faza bilgisini saqlay. Bu imkân interferometriya ve tafsilâtlı spektr içün müim.

Çıqış ölçüleri farqlı olğan eki alıcı

ALMA Band3 · kogerent yol

  1. Qaytarğıçlar → rupor / dalğa yolu
  2. Polarizatsiya ve saylanğan RF şeriti
  3. SIS + yerli generator → IF · 4 K
  4. IF küçlendirilüvi · taqriben 15 K
  5. Raqamlaştırma → korrelâtor

Çıqış: IF şeritinde tayançqa nisbeten amplituda ve faza.

Planck/HFI · bolometr yolu

  1. Qaytarğıçlar → rupor / filtrler
  2. Zayıf ısı bağındaki yutucı
  3. Yutulğan quvvetten qızuv · 0.1 K
  4. Termistor: sıcaqlıq → qarşılıq
  5. Elektron oquv → vaqıt sayımları

Çıqış: quvvet sayımları; kalibrlav ve tarav → harita.

Band3 generatorı: 92–108 GHz; kök RF: 84–116 GHz; IF: 4–8 GHz.

Öz funktsional sıralarımız; optik sızma ya da parçalarnıñ tam yeri degil. Bir Band3 polarizatsiyası ve bir bolometr kanalı kösterilgen; kerçek sistemalarda ek portlar, filtrler ve kalibrlav bar. Suvuq basqıçlar bütün parçalar aynı sıcaqlıqta degeni degil. HFI elektron AC demodulâtsiyası astronomik taşıyıcınıñ fazasını saqlamay. ALMA §4.5.3 ve Lamarre ve başq.2010, res.6/13. Menbalar ve sıñırlar.

Dal · Formulalarnenİdeal qarıştırma misali; SIS kvant hasiyetleri ve tam sıqlıq planı mında esaplanmay.

Bir farq sıqlığınıñ neden eki mümkün kirişi bar

Eki kosinusnıñ çarpımında sıqlıqlarnıñ toplamı ve farqı bar. Farq payını saylasaq:

ν_(IF) = ∣ν_(RF) − ν_(LO)∣.

Bizim sintetik CO çizgimiz içün νRF≈115.263512 GHz. νLO=108 GHz alayıq — bu Band3 geterodininiñ 92–108 GHz aralığınıñ izinli üst sıñırıdır. Neticede IF≈7.263512 GHz, yani onıñ 4–8 GHz aralığında. Amma LO-nıñ başqa tarafındaki 100.736488 GHz kirişi de aynı farqnı bere! Signal qaysı yan şeritten kelgenini bilmek kerek.

Band3 eki yan şeritni ayırğan 2SB quruluşını qullana. Talim esabı bu talapnıñ sebebini köstere, kerçek ayıruv deqiqligini modellemey. Bu tam közlem sazlaması da degil: soñraki şeritlerniñ merkezleri, kenişlikleri ve RF kenarları ayrıca teşkerilmeli. Daa qolay ara sıqlıqnı raqamlaştırmaq mümkün; kökteki molekulâ öz keçişini deñiştirmedi. ALMA Handbook, §4.1, §4.5.3, §6.3.3.

Planck taşıyıcı fazası yerine qızuvnı nasıl ölçedi

Keñ şeritli tarav içün başqa printsip saylamaq mümkün. Bolometr nurlanuvnı yuta, biraz qıza ve araret deñişmesini elektrik signalına çevire. Planck HFI bolometrleri 100–857 GHz arasındaki altı şeritte taqriben 0.1 K-de çalıştılar. Çıqışları vaqıt boyunca yutulğan quvvet sayımlarıdır; tarav yönü ve kalibrlavnen birlikte olardan harita qurula.

HFI-niñ örümçek ağı şeklindeki bolometrinde yutucı — metal qaplamalı yengil kremniy nitridi quruluşı. Legirlengen germaniyden mikrotermometr qızğanda qarşılığını deñiştire. İnce tayavlar suvuq platformanen zayıf, amma kerekli issılıq bağını qura: issılıq çıqarılmasa, yutucı iş alına qaytalmaz edi. Kiçik issılıq sığımı az yutulğan energiyanı sezmege yardım ete. IPAC: HFI, Lamarre ve başq., 2010, §3.3, res.6–7.

Bu trakt geterodin qabul eticisi kibi astronomik taşıyıcınıñ fazasını saqlamay. Amma bolometr polarizatsiyağa sezgir ola bile: uyğun yöneltilgen eki yutucı tor eki sızıqlı polarizatsiyanı qıyaslay. Filtrler ya ek spektr cihazı da spektr bilgisini ayıra bile. Bolometr «umumen polarizatsiya ya spektr ölçeyalmaz» demek yañlıştır.

0.1 K sezgir platforma bütün elektronika da o qadar suvuq demek degil. HFI sızmasında ayrı issılıq basqıçları ve sıcaq oquv bar. Deñişken elektrik bias ve demodulâtsiyası elektron oquvğa aittir; olarnıñ fazası kök dalğasınıñ saqlanğan fazası degil. Lamarre ve başq., res.13 ve §4–5.

Panel ve mikroçiplerden cihaz nasıl yapıla

Antenna içün evelâ mehanik qararlı tayav, panelli esas qaytarıcı ve meydannı qabul kabinasına yollağan ekinci qaytarıcı kerek. ALMA içün MELCO quruluşlarından birinde alümin paneller arqa tarafındaki sertlik qabırğalarınen birlikte frezerlendi. Yüz, kerekli radio qaytarıcılıqnı saqlap, küneş ışığını saçmaq içün kimyeviy işlendi. Başqa imalatçılar başqa tehnologiyalar qullandı; «bütün ALMA panelleriniñ» bir umumiy materiali yoq. Ishiguro, Chiba & Sakamoto, 2022, §7.2.

Panel sazlanğan tayavlarğa qoyula. Meydannıñ golografik ölçüvi yüz hatalarını tiklemege imkân bere; haritağa köre vintler tüzeltile, ölçüv tekrarlana ve netice teşkerile. Bu yüzni sazlav, fokusnı tüzeltmek içün ekinci aynanı oynatmaqnen aynı degil. Qılavuzda panel başına beşke qadar vint tarif etile, közlem vaqtında er panelniñ toqtamadan avtomatik areketi degil. ALMA Handbook, A.1.

Qabul tüyümi başqa aletlernen yığıla. Mikroçipni dalğa yolu blokına, bias devrelerine ve geterodinge qoşmalı; rupor, polarizatsiya tüyümleri ve suvuq basqıçlar suvutqandan soñ da uyğun qalmalı. Kartricler kriostatqa qoşulğanda vakuum, issılıq kirişleri ve irişilgen araretler teşkerile. Soñra şuvultı, küçlendirüv, sıqlıq cevabı ve şeritlerni ayıruv keyfiyeti ölçele. İntegratsiya merkezleriniñ uyğun usulları farqlı kartriclerni doğru qıyaslamaq içün kerek. ALMA: receivers ve Front End Integration Centres.

HFI içün yutucı torlar, termometrler ve issılıq asqıları ayrı imal etilip, soñ iş araretinde cevapları teşkerildi. İlki menba JPL-de bolometr imalatını ve Cardiffte 100 mK-de tekrarlanğan ölçüvlerni tarif ete. Zayıf issılıq bağı, sezgirlik ve cevap tezligi beraber saylanmalı; pek zayıf bağ cihaznı yavaşlata bile. 4 K suvutqıç da öz issılıq-vakuum teşkerüvlerinden keçti. Lamarre ve başq., §3.3, §5.2.

Bu mühendislik taqımlarınıñ belgili çalışmasınıñ tarifidir. Bu maqale içün öz antennamız, SIS qabul eticimiz ya bolometrimiz yapılmadı ve fizikiy sınalmadı. Menbalar ve talim esapları teşkerildi; olar quruluşnı añlamağa yardım ete, amma cihaznı qabul etüv testleri degil.

Quru meydança ve suvuq qabul etici ne bere

Körüngen ışıqta qaranlıq bulut başqa dalğada parlaq obyekt ola bile. Onı añlamaq içün evelâ ölçüvni saylaylar: gaznıñ dar çizgisi, toz kontinuumı ya fonnıñ keñ şeritli haritası. Soñ atmosfera penceresini, antenna şeklini, qabul printsipini ve kalibrlavnı uyğunlaştıralar.

Quru yüksek yer atmosfera manialarını azayta. Deqiq yüz signalnıñ kerekli payını esas demette saqlay. Suvuq SIS traktı terbelüvni qolay şeritke köçüre, bolometr ise qızuv arqalı yutulğan quvvetni ölçey. Bulardan biri tek başına bütün vazifelerni yapmay.

İzaatı teşkeriñiz: qabul eticini daa küçlü suvutmaq quru atmosferanıñ yerini tutarmı? Yoq: antenna ögündeki suv buvı signalnı yutmağa ve deñiştirmege devam ete. Taşıyıcı fazası saqlanmağanı sebebinden bolometr polarizatsiyanı ölçeyalmazmı? Yene yoq: yutucığa kerekli polarizatsiya sezgirligini bermek mümkün.

İrişilgen soñraki adım — bir qaç antenna fazalarnı nasıl uyğunlaştıra ve tasvirni tikley. Mında foton coytuvı, yüz hatası ve yoldaki deñişken keçikme arasındaki farqnı hatırlamaq müim.