Fokuslav renkli kenarnı ne içün er vaqıt yoq etmey

Qaranlıq fon üstündeki aydın bir tafsilât yanında kökimsi ya da qırmızımsı kenar körüne. Fokuslayıcıyı buramız: bir renk keskinleşe, başqası yayılıp kete. Sebep obyektivniñ ayrı dalğa uzunlıqlarını ayrı yerlerde toplaması ola bile. Közüñizni ya da sensornı avuştırmaq bir mevqi saylamaq demektir; bu, camnıñ hususiyetlerini deñiştirmey.

Ahromatik obyektiv saylanğan renklerniñ fokuslarını yaqınlaştırmaq içün unsurlarnıñ dispersiya tesirlerini uyğunlaştıra. Apohromatik tüzetüv olarnıñ uyğunlığına ve başqa hatalarğa daa sert şartlar qoya. Bular optik sistemanıñ hususiyetleridir; linzalar sayısı ya da tutquç üstündeki reklam sözü tek başına neticeni belgilemey. Edmund Optics: renknen bağlı fokus avuşması.

Mehanizmni SCHOTT pasportlarınıñ belli degerlerinen baqıp çıqamız, soñ onı kerçek qalınlıqlardan, tutquçlardan ve sınavlardan ayıramız. Berilgen sayılar azır teleskop ölçevleri degil, esaplamalardır.

Erken obyektivden belgelengen bildirüvge

Ahromat tarihını bir «ilk icatçı»ğa bağlamaq qolay degil. Addison Smith 1789 yılınıñ 4 iyüninde Jesse Ramsden’ge yazğan mektübinde Chester Moore Hall 1763 yılında oña crown ve flint camlarından yapılğan qoşma obyektivni köstergenini añlattı. Smith’niñ yazğanına köre, Hall onı tahminen 1733 yılında yapqanını hatırlay edi. Bu, mektüp sahibiniñ körgen nesnesi aqqında müim ilk şahadet, amma erken tarih soñradan hatırlanğan malümat; 1733 yılında yazılğan tecribe qaydı degil. Royal Society: Smith’ten Ramsden’ge mektüp, L&P/9/139, s. 1–3.

Royal Society arhivi John Dollond’nıñ ışıqnıñ türlü sınması aqqındaki bildirüvi 1758 yılınıñ 8 iyüninde oqulğanını ayrı qayd ete. Bu tarih belgelengen bildirüvni daa erken şahsiy işlerden ayıra; bağlı DOI içindeki 1757 sayısı oquluv tarihınıñ yerine keçmey. Royal Society: Dollond elyazması, L&P/3/324.

Soñraki adım yañı camlar ve daa ince optik esaplama kerek etti. ZEISS’niñ arhiv hronologiyası Ernst Abbe’niñ apohromatik obyektivlerini 1886 yılına, mikroskopiya ve Schott ile işbirligi çerçivesine bağlay. Bu, er bir çağdaş astronomik qurulışnıñ icat tarihi degil. ZEISS: Abbe icatları, 1886 satırı.

Camnıñ bütün renkler içün bir köstergiçi yoq

Sınma köstergiçi n ortanıñ optik bir hususiyetini tasvir ete ve dalğa uzunlığına bağlıdır. Berilgen körünir aralıq noqtalarında N-BK7 ve N-F2 qısqa dalğalı ışıq içün daa büyük n bere. Geometriya aynı qalğanda sade müsbet linza onı daa küçlü toplay ve bu renkniñ fokusı linzağa yaqın ola. Bu, boylama hromatik aberratsiyadır.

Eki cam markası: köstergiç dalğa uzunlığına bağlı
1,501,551,601,65400500600700n(λ)

Dalğa uzunlığı λ, nm

━ N-BK7 ┄ N-F2

h: 404,7 nm
N-BK7: 1,53024N-F2: 1,65087
g: 435,8 nm
N-BK7: 1,52668N-F2: 1,64209
F: 486,1 nm
N-BK7: 1,52238N-F2: 1,63208
e: 546,1 nm
N-BK7: 1,51872N-F2: 1,62408
d: 587,6 nm
N-BK7: 1,51680N-F2: 1,62005
C: 656,3 nm
N-BK7: 1,51432N-F2: 1,61506
r: 706,5 nm
N-BK7: 1,51289N-F2: 1,61229

Avağa nisbeten nominal n degerleri SCHOTT pasportlarından: N-BK7, 01-Dec-2023; N-F2, 01-Feb-2014. Noqtalar kösterilgen; aralarındaki doğru sızıqlar tek oquvğa yardım ete, interpolyatsiya formulası degil. Bular partiya ölçevleri degil. n birliksizdir; tik şkala sıfırdan başlanmay.

Eki egri belli cam markalarına aittir, bütün «crown» ve «flint» camlarına degil. Optika içün yalnız aralıqnıñ ortasındaki n degil, onıñ dalğa uzunlıqları arasında nasıl deñişkeni de müimdir. SCHOTT: N-BK7, SCHOTT: N-F2.

Taramaq · Cam hususiyetleriİhtiyariy · keçip ketmek mümkün

Abbe sayısı neni teñeştere

Keniş qullanılğan tarif d, F ve C spektr sızıqlarına tayana:

V_(d) = (n_(d) − 1)/(n_(F) − n_(C)).

d tahminen 587,6 nm, F — 486,1 nm, C — 656,3 nm yanındadır. Sayı birliksizdir. Büyük V_(d), n_(d) − 1-ge nisbeten baş dispersiyanıñ kiçikligini añlata; azır linzanı avtomatik olaraq yahşı yapmay. Saylanğan pasportlarda N-BK7 içün n_(d) = 1,51680, V_(d) = 64,17; N-F2 içün n_(d) = 1,62005, V_(d) = 36,43. SCHOTT TIE-29, §2.1.

Cedveldeki n degerleri virgülden soñ beş basamaqqa yuvarlaqlanğan. N-BK7 içün bu F ve C degerlerini çıqarsañız, pasporttaki 64,17 yerine tahminen 64,12 çıqa: baş dispersiya ve V ayrı, başqa doğrulıqnen berilgen. Bu, ögretici esapnıñ doğrulığını sıñırlamaq sebebidir, degerlerni mecburiy uyğunlaştırmaq içün deñiştirmek sebebi degil. Kerçek imalat içün belli cam partiyasınıñ hususiyetleri de kerek.

Dağıtıcı linza toplayıcı obyektivni yahşılaştıra bile

Az dispersiyalı müsbet unsur ve yüksek dispersiyalı menfiy unsur alayıq. Birincisi umumiy toplav içün kerek. Ekincisi onıñ optik küçüniñ bir qısmını eksilte, amma renkler arasındaki farqınıñ da işareti ters ola. Küçlerni uyğun saylap, bütün çiftlikni toplayıcı qaldırğan alda fokuslar arasındaki farqnı azaytmaq mümkün.

Bu, tek «eki yahşı camnı qoşmaq» degil. Yüksek ve alçaq n saylamaq yetmey; dispersiyalar, küçler ve geometriya müim. Dublet eki unsurdan ibaret; olar yapıştırılğan ya da ava aralığınen ayrılğan ola bile. Triplet bir unsur ve optimallaştıruv imkânlarını qoşa, aynı vaqıtta yüzler ve cıyuv şartlarını da arttıra. Unsurlar sayısınıñ özü tüzetüv neticesini isbatlamay.

Taramaq · Optik küçİhtiyariy · keçip ketmek mümkün

Bir-birine tiygen ince çiftlik içün eki şart

Optik küç φ = 1/f olsun; uzunlıqlar mm ile berilgende onıñ birligi mm⁻¹. Avada bir-birine tiygen eki ince linza içün:

φ = φ_(1) + φ_(2), (φ_(1))/(V_(1)) + (φ_(2))/(V_(2)) ≈ 0.

Birinci şart umumiy fokus mesafesini belgiley. Ekinci şart F ve C küçleri arasındaki farqnı birinci yaqınlaşuvda telâfi ete. Egrilikler deñişmegende ayrı ince unsurnıñ küçü n − 1-ge mütenasiptir; onıñ F–C farqı d-deki küçüniñ V-ge bölünmesine teñ. Küçlerden biri menfiy olmalı. Edmund Optics: eki unsurnıñ telâfi printsipi.

f_(d) = 500 mm ve pasporttaki V_(1) = 64,17, V_(2) = 36,43 degerlerini alayıq. Çezim:

φ_(1) = (V_(1))/(V_(1) − V_(2))(1)/(f_(d)) ≈ 0,00462653 (mm)^( − 1), φ_(2) ≈ − 0,00262653 (mm)^( − 1).

Toplam 0,002 (mm)^( − 1), yani 500 mm. Ayrı fokus mesafeleri tahminen +216,14 ve −380,73 mm. Bu, printsipniñ teşkerilmesi, kerçek radiuslar tarifi degil: qalınlıqlar, ava aralıqları, asferiklik, yapıştıruv ve küreviy aberratsiyalar mında esaplanmağan.

Ahromat saylanğan renklerni yaqınlaştıra, bütün λ bağlılığını yoq etmey

d-de fokusı 500 mm olğan bir ince N-BK7 linzası içün modelimiz F-de tahminen 494,66 mm, C-de 502,41 mm bere. Aynı umumiy fokuslı tiygen çiftlik tahminen 500,25 ve 500,27 mm bere. Farq pek azaydı, amma ortadaki d 500,00 mm yanında qaldı. Bütün aralıqnıñ tamam aynı fokusı yoq.

Renk fokusları yaqınlaşa, amma qalıntı farq qala

Bir ince N-BK7 linzası

490495500505
F (486,1 nm)
Fokus, mm: 494,66
d (587,6 nm)
Fokus, mm: 500,00
C (656,3 nm)
Fokus, mm: 502,41

Bir-birine tiygen ince N-BK7/N-F2 çiftligi

490495500505
F (486,1 nm)
Fokus, mm: 500,25
d (587,6 nm)
Fokus, mm: 500,00
C (656,3 nm)
Fokus, mm: 500,27

Teñ degerli ince linzadan x mesafesi, mm

━ F┄ d┈ C

Eksende sonsuz uzaq menba; saylanğan giriş yükseklikleri ±10 mm. Teñ degerli linza x=0-da, büyütilgen bölgeden tışta; f_d=500 mm. Eki panelniñ x ve y şkalaları aynı, köndelen miqyas büyütilgen. Paraqsial şavlelerde difraktsiya ve küreviy aberratsiya yoq. Yuvarlaqlanğan pasport n ve V degerleri kiçik, amma sıfır olmağan F/C farqını qaldıra; ortadaki d de olarnen qoşulmay.

Böyle tüzetüvden soñ fokusnıñ renknen qalıntı bağlılığı ekilemci spektrnen bağlıdır. Bir Abbe sayısı bütün dispersiya egrisiniñ şeklini tasvir etip olamay. Nisbiy qısmiy dispersiyalar ve adetteki bağlardan uyğun sapmaları olğan materiallar müim ola. SCHOTT TIE-29, §2.2.

Taramaq · Sayılı modelniñ sıñırlarıİhtiyariy · keçip ketmek mümkün

Pasporttaki n-den şavle kesişüvine nasıl keçildi

Modelde egrilikler deñişmey, onıñ içün er unsurda:

φ_(i)(λ) = φ_(i)(d)(n_(i)(λ) − 1)/(n_(i)(d) − 1), f(λ) = (1)/(φ_(1)(λ) + φ_(2)(λ)).

İnce linza müstevisine y₀ yüksekliginde kirgen eksendeki menba şavlesi ondan soñ y(x) = y_(0)[1 − x/f(λ)] yolunen kete. x = f olğanda yükseklik sıfırdır: fokus mevqisiniñ bağımsız teşkerüvi. Resimde y_(0) = ± 10 mm olğan eki şavle alınğan ve kesişüv yanındaki bölge büyütilgen; fizikiy linza çerçiveden uzaq solda qala.

Tüzetilgen F/C-niñ kiçik farqı gizlenmegen: pasporttaki V ve n yuvarlaqlanğan, ince çiftlik şartı ise yaqınlaşuvdır. Bu malümat sferohromatizmni — küreviy aberratsiyanıñ renknen deñişmesini — tutquç nuqsanlarını, eksenden tış meydannı ya da difraktsiya lekesini tasvir etmey. Bu sayılardan belli teleskopnıñ azır keyfiyetini ya da izin berilgen hatasını çıqarmaq doğru olmaz.

APO, ED ve triplet ayrı suallerge cevap bere

Klassik tarifte apohromatik obyektivniñ eksendeki hromatik aberratsiyası üç dalğa uzunlığında, küreviy aberratsiyası ise ekisinde tüzetile. Nikon mikroskopiya luğatında tarifni böyle bere. Bu, er tripletniñ avtomatik hususiyeti degil, tüzetüv seviyesi. Teleskop içün bütün iş aralığı, apertura, meydan ve sistemanıñ kerçek hususiyetleri müim. Nikon: apohromatik obyektiv.

ED — extra-low dispersion, pek alçaq dispersiya demektir. Bu, imalatçınıñ terminlerinen cam tasviri, obyektiv sınavınıñ tam esabatı degil. Atta Celestron öz izaatında ED-niñ bir resmiy umumiy tarifi yoqluğını qayd ete. Belli cam markası, onıñ dispersiyası ve bütün sistemadaki vazifesi kerek. Celestron: ED Glass.

Unsurlar sayısı da tez sınav degil. Meselâ, Sky-Watcher belli Evostar 120EDX modelini FPL 53 qullanğan, ava aralığı olğan eki unsurlı apohromat dep tasvir ete. Bu, imalatçınıñ qurulış tasvirini ve adını tasdiqlay; bu mahsulnı bağımsız sınamadıq. Adetten tış qısmiy dispersiyalı material başqa bir çiftlikke adiy crown ve flint’ten daa çoq imkân bere bile, amma netice episi bir optik esaplamağa bağlı. Sky-Watcher: Evostar 120EDX qurulışı.

Dispersiya esabı cam ve tutquçta kerçekleşmeli

Kerçek obyektivniñ egrilik radiusları, qalınlıqları, eksen boyunca aralıqları ve unsurlarnıñ yönelişleri bar. Taslaqlar işlene ve cilâlana; şekil, qalınlıq ve merkezlev teşkerile, kerekli qaplamalar yapıla, soñ bütün cıyılğan gruppa baqılıp çıqıla. Yüzler belgilegen optik eksen mehanik eksennen uyğunlaşmalı. Yahşı material çiftligi bunu özü teminlemey. Edmund Optics: qalınlıq, radiuslar ve merkezlev.

Aralıq ve tutquç da qurulışqa aittir
12345
  1. Müsbet unsur
  2. Ava aralığı ve kenar yanındaki ayırıcı
  3. Menfiy unsur
  4. Tayanç yüzlü korpus
  5. İş teşiginden tıştaki tutuv alqası

Şartlı avalı qurulış, yuqardaki sayılı tiygen modelden ayrı. Egrilikler, qalınlıqlar, aralıq ve oturuşlar ölçüli miqyasta degil; izin berilgen hatalar berilmegen. Işıq soldan sağğa keter edi; eksen üzük sızıqnen. Bu obyektivni özüñiz qısuv ya da söküv tarifi degil.

Qaytarmanı azaytıcı qaplama istenilmegen aks etüvni azayta, amma dispersiya telâfisiniñ yerine keçmey. Tutquç kerekli aralıqlarnı ve mevqilerni saqlamalı. Temperatura camnıñ ve korpusnıñ ölçülerini de, sınma köstergiçini de deñiştire; termik telâfi bu tesirlerni ayrı uyğunlaştırmaqnı talap ete. Optik ahromat avtomatik olaraq atermal olmay. Edmund Optics: termik fokus avuşması ve korpus.

Birleştirüvler ve qoşma materiallar belli qurulış içün teşkerile. Meselâ, Edmund öz gibrid Aspherized Achromatic Lenses mahsullerinde polimer asferik qatlamnı ve −20…+80°C iş aralığını tasvir ete. Bu, belli mahsul; bütün dubletler içün temperatura qaidesi ya da er obyektivniñ yapışqan yerleri açılğanınıñ delili degil. Edmund Optics: gibrid qurulış ve onıñ sıñırları.

Netice kerekli ışıqta ve meydanda teşkerile

Keniş spektrli közlev ya da foto içün sistemanıñ kerekli renklernen aynı vaqıtta nasıl çalışqanı müim. Tar spektr aralığı başqa vazife qoya: λ-ları uzaq fokuslar arasındaki farq o belli suretke daa az tesir ete. Renkleri tüzetilgen merkez de meydannıñ yassılığını, kenarda doğru çalışuvnı ya da küreviy aberratsiya yoqluğını isbatlamay.

Faydalı esabat dalğa uzunlıqlarını, aperturanı ve fokus nisbetini, meydan mevqisini, sensor müstevisini ve qıymetlendirme usulını köstere. Yalnız renkli kenarğa baqılmay: boylama fokus avuşması, köndelen renk avuşması, leke ölçüsi ve kontrastnıñ keçirilmesi ayrı tesirlerni tasvir ete. Bir güzel foto bu şartlarnıñ episiniñ yerine keçmey. Edmund Optics: aberratsiyalar ve suret hususiyetleri.

Üç alni añlatıp baqıñız: ne içün daa zayıf menfiy linza müsbet obyektivni yahşılaştıra bile; ne içün F ve C-niñ yaqınlığı d içün de aynı fokusnı teminlemey; ne içün ED yazısı ve «üç» sayısı keskinlik aqqında tam netice bermey. Cevap materialnı, shemanı ve sınav neticesini ayırsa, mehanizm añlaşılğan demektir.

Material ve doğrulıq bağı optika imalatı aqqındaki yazıda, linzalarnıñ işaretleri ise Galiley ve Kepler teleskoplarınıñ teñeşterilmesinde añlatılğan. Suret yapılmasını «Teleskop nasıl çalışa?» yazısında tekrarlamaq mümkün. Soñra kurs bu farqlarnı azır linzalardan belgelengen ögretici cıyuv içün qullanacaq. Mındaki esaplar ahromat ya da apohromatnı fizikiy yasamaq ve sınamaq degil.